Ngày 09 tháng 01 hằng năm là Ngày truyền thống học sinh, sinh viên Việt Nam – một ngày có ý nghĩa lịch sử sâu sắc, ghi dấu tinh thần yêu nước, ý chí đấu tranh và khát vọng cống hiến của các thế hệ học sinh, sinh viên trong sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước.
Cách đây hơn bảy thập niên, ngày này đã trở thành mốc son không thể quên trong lịch sử phong trào học sinh, sinh viên Sài Gòn – Gia Định và cả nước, khi hàng vạn học sinh, sinh viên đã dũng cảm xuống đường đấu tranh, đòi quyền học tập, quyền tự do dân chủ và thể hiện tinh thần yêu nước nồng nàn của tuổi trẻ Việt Nam. Cuộc đấu tranh ấy đã để lại sự hy sinh anh dũng của Trần Văn Ơn, học sinh Trường Pétrus Ký (nay là Trường THPT Lê Hồng Phong), người trở thành biểu tượng bất khuất của phong trào học sinh, sinh viên Việt Nam.
Đặc biệt, ngày 09 tháng 01 năm 1950, cuộc biểu tình lịch sử của học sinh, sinh viên Sài Gòn – Gia Định đã diễn ra ngay tại khu vực vườn hoa phía trước tòa nhà Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh ngày nay. Vào thời điểm đó, tòa nhà này là trụ sở Nha Thủ hiến Nam phần của chính quyền Trần Văn Hữu. Chính tại không gian này, hàng ngàn học sinh, sinh viên đã tập hợp, hô vang khẩu hiệu đấu tranh, thể hiện tinh thần phản kháng mạnh mẽ, ý chí quật cường và khát vọng tự do của thế hệ trẻ trước sự đàn áp của chính quyền thực dân.
Sự kiện này không chỉ là một cuộc biểu tình đơn lẻ, mà còn là bước ngoặt quan trọng, khẳng định vai trò tiên phong của học sinh, sinh viên trong phong trào cách mạng Việt Nam. Từ dấu mốc lịch sử ấy, ngày 09 tháng 01 được chọn là Ngày truyền thống học sinh, sinh viên Việt Nam – ngày để các thế hệ hôm nay và mai sau cùng ôn lại truyền thống đấu tranh vẻ vang, hun đúc lý tưởng sống đẹp, sống có trách nhiệm với cộng đồng và Tổ quốc.
Trong tiến trình lịch sử cách mạng Việt Nam, học sinh, sinh viên luôn là lực lượng xung kích, giàu trí tuệ, giàu nhiệt huyết và sẵn sàng cống hiến. Từ những năm tháng đấu tranh giành độc lập, thống nhất đất nước đến công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay, các thế hệ học sinh, sinh viên không ngừng học tập, rèn luyện, sáng tạo, góp phần quan trọng vào sự phát triển của đất nước trên nhiều lĩnh vực: khoa học – công nghệ, văn hóa – nghệ thuật, kinh tế, giáo dục, quốc phòng – an ninh và hội nhập quốc tế.
Đối với Thành phố Hồ Chí Minh – thành phố mang tên Bác, nơi từng là trung tâm của nhiều phong trào yêu nước và cách mạng, phong trào học sinh, sinh viên luôn giữ vị trí đặc biệt trong lịch sử đô thị. Những địa điểm lịch sử, trong đó có khu vực Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh, không chỉ lưu giữ ký ức hào hùng của quá khứ mà còn là không gian giáo dục truyền thống sinh động cho các thế hệ hôm nay.
Với chức năng gìn giữ, bảo tồn và phát huy các giá trị lịch sử – văn hóa của thành phố, Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh thông tin, tuyên truyền về ý nghĩa của Ngày truyền thống học sinh, sinh viên Việt Nam, qua đó góp phần giúp công chúng, đặc biệt là các bạn học sinh, sinh viên, hiểu sâu sắc hơn về lịch sử đấu tranh của các thế hệ cha anh; từ đó bồi đắp lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm công dân.
Kỷ niệm Ngày truyền thống học sinh, sinh viên Việt Nam không chỉ là dịp tưởng nhớ và tri ân, mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc về trách nhiệm tiếp nối truyền thống vẻ vang ấy bằng những hành động thiết thực trong hiện tại. Tại Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh, các nội dung trưng bày, tư liệu và hình ảnh liên quan đến sự kiện ngày 09/01/1950, về anh Trần Văn Ơn và các phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên qua các thời kỳ góp phần giúp công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, hiểu rõ hơn về bối cảnh lịch sử, ý nghĩa và giá trị của Ngày truyền thống học sinh, sinh viên Việt Nam; từ đó bồi đắp lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm công dân.
Dưới đây là một số hình ảnh không gian trưng bày tại Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh liên quan đến sự kiện ngày 09/01/1950, về anh Trần Văn Ơn và các phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên qua các thời kỳ:
Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh kính mời quý công chúng, đặc biệt là các bạn học sinh, sinh viên, cùng tìm hiểu, suy ngẫm và lan tỏa những giá trị lịch sử tốt đẹp của ngày 09 tháng 01 – để truyền thống yêu nước và tinh thần dấn thân của tuổi trẻ Việt Nam tiếp tục được gìn giữ, bồi đắp và tỏa sáng trong các thế hệ mai sau.
Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh