Sáng ngày 06/03/2026, tại Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh, Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức Lễ công bố Quyết định của Thủ tướng Chính phủ công nhận: Bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc và Bộ tượng gốm men nhiều màu Tam quan Đại đế là Bảo vật Quốc gia đợt 14.
Đến tham dự chương trình có: PGS.TS Lê Thị Thu Hiền – Cục trưởng Cục Di sản văn hóa – Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, ông Nguyễn Hữu Đạt – Trưởng Cơ quan đại diện Văn phòng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; bà Đinh Thị Thanh Thủy – Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh; bà Lê Tú Cẩm – Chủ tịch Hội Di sản văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh; ông Nguyễn Minh Nhựt – Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh; ông Lê Văn Thái – Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh; bà Ngô Hải Yến – Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Sài Gòn; PGS.TS Lâm Nhân – Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh; TS. Phan Thanh Định – Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – ĐHQGTP.HCM; ông Hoàng Việt Trung – Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, cùng các thầy cô trong Hội đồng thẩm định quốc gia, các đơn vị, cá nhân có Bảo vật quốc gia được công nhận trong đợt 14, đại diện các phòng, đơn vị thuộc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh, cơ quan quan báo chí, truyền hình Trung ương và Thành phố Hồ Chí Minh đến dự và đưa tin cho buổi Lễ.
Theo Quyết định số 236/QĐ-TTg ngày 03/02/2026, có tổng số 30 hiện vật, nhóm hiện vật được công nhận Bảo vật quốc gia trên toàn quốc, Thành phố Hồ Chí Minh vinh dự có 01 hiện vật và 01 nhóm hiện vật, đó là Bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc (niên đại khoảng 4.000 – 3.800 năm cách ngày nay) và Bộ tượng gốm men nhiều màu Tam quan Đại đế (niên đại cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX) được công nhận là Bảo vật quốc gia.
Bát bồng gốm Văn hóa Hoa Lộc có niên đại khoảng 4.000 – 3.800 năm cách ngày nay là loại hình đồ gốm đặc trưng của văn hóa văn hóa Hoa Lộc, một nền văn hóa khảo cổ học phân bố chủ yếu tại vùng ven biển và châu thổ sông Mã, tỉnh Thanh Hóa, có niên đại khoảng 4.000 – 3.800 năm cách ngày nay. Đây là một trong những cổ vật tiêu biểu của thời đại kim khí ở Việt Nam, thể hiện sự giao lưu, kết nối giữa cư dân văn hóa Hoa Lộc với các cộng đồng cư dân thời dựng nước.
Với hình dáng cân đối, cấu trúc hài hòa giữa thân bát và chân đế, kết hợp mô típ hoa văn khắc vạch, chấm que tạo thành hình tam giác, hình thoi và văn cuống rạ trên nền miết láng – đây là kiểu hoa văn của thời kỳ văn hóa Hoa Lộc, cùng kỹ thuật tạo hình và nung gốm đạt đến độ hoàn thiện cao. Đây là nguồn sử liệu quan trọng để nghiên cứu về kinh tế, văn hóa, đời sống xã hội của người Việt cổ tại vùng đất lưu vực sông Mã cách ngày nay 4.000 – 3.800 năm.
Hiện vật Bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc không chỉ có giá trị kỹ thuật, mà còn mang ý nghĩa sâu sắc về mặt tinh thần, gắn liền với nghi lễ thờ cúng, phản ánh đời sống tâm linh phong phú của cư dân Việt cổ, đặc biệt trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên và truyền thống thờ Hùng Vương. Đây không chỉ là một di sản vật chất quý báu, mà còn là biểu tượng của chiều sâu văn hóa và bản sắc tâm linh dân tộc Việt.
Hiện vật Bát bồng gốm Văn hóa Hoa Lộc (niên đại khoảng 4.000 – 3.800 năm cách ngày nay) đang được lưu giữ tại Bảo tàng Gốm thời dựng nước.
Trong đợt này, Bộ tượng gốm men nhiều màu Tam quan Đại đế (niên đại cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX), thuộc sưu tập tư nhân của ông Lê Thanh Nghĩa cũng được công nhận Bảo vật quốc gia trong đợt 14.
Bộ tượng Ba vị thần chính là Thiên Quan, Địa Quan và Thủy Quan đi kèm là sáu tượng người hầu đứng hai bên được chế tác chủ yếu từ gốm men nhiều màu, trong đó men vàng – thường gọi dân gian là men da lươn, giữ vai trò chủ đạo trên ba pho tượng chính. Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa kỹ thuật nặn tay và khuôn in giúp đảm bảo sự đồng nhất về biểu cảm, tư thế và quy chuẩn tạo hình trên toàn bộ sưu tập. Đặc biệt, kỹ thuật tô màu riêng từng chi tiết nổi và nung trong môi trường oxy hóa ở nhiệt độ cao, giúp các lớp màu ổn định, không chảy lem, đạt độ bóng hoàn hảo.
Bộ tượng gắn liền với tín ngưỡng dân gian thờ Tam Quan Đại đế, sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố Đạo giáo và tín ngưỡng dân gian, đã tạo nên một thực hành tín ngưỡng riêng có trong cộng đồng cư dân người Việt ở Nam Bộ, thể hiện sinh động quá trình giao lưu, tiếp biến và bản địa hóa tín ngưỡng trong không gian văn hóa phương Nam.
Bảo vật quốc gia là những di vật, cổ vật có giá trị đặc biệt, không chỉ lưu giữ những dấu ấn rực rỡ trong dòng chảy lịch sử, mà còn kết tinh trong đó vẻ đẹp thẩm mỹ, kỹ thuật chế tác tinh xảo và tâm hồn sáng tạo của cha ông. Tính đến năm 2026, Thành phố Hồ Chí Minh có có 25 Bảo vật Quốc gia hiện đang lưu giữ tại Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh, Bảo tàng Lịch sử thành phố Hồ Chí Minh, Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố, Bảo tàng Bình Dương, Bảo tàng Bà Rịa – Vũng Tàu, Bảo tàng Gốm thời dựng nước và sưu tập tư nhân Lê Thanh Nghĩa.
Việc công nhận các Bảo vật quốc gia, không chỉ có ý nghĩa tôn vinh giá trị đặc biệt của hiện vật, mà còn thể hiện sự ghi nhận và đồng hành của Nhà nước, cộng đồng đối với những nỗ lực bền bỉ trong công tác gìn giữ và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc, cũng như góp phần củng cố nền tảng văn hóa, bồi đắp bản sắc và tạo động lực tinh thần cho sự phát triển bền vững của TP. Hồ Chí Minh nói riêng và đất nước nói chung, trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng.
Hiện tại, Bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc và Bộ tượng gốm men nhiều màu Tam quan Đại đế đang được trưng bày và giới thiệu đến công chúng tại Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh.
Thời gian: 08:00 – 17:00, từ ngày 06/03/2026 đến ngày 08/03/2026.
Địa điểm: Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh – số 65, Lý Tự Trong, phường Sài Gòn, Thành phố Hồ Chí Minh.
Trân trọng kính mời!